Zoete aardappelen kweken

Met gewone aardappelen in de moestuin zijn de meeste mensen wel bekend. En als je al een tijdje je eigen groenten kweekt, heb je dit misschien zelf ook al gedaan. Maar zelf bataten / zoete aardappelen kweken leek me toch heel wat moeilijker en ingewikkelder…

Dus dat had ik nog niet eerder geprobeerd en me er eigenlijk ook nog niet in verdiept. Hoog tijd om daar verandering in te brengen 🙂 want zoete aardappelen zijn lekker en gezond, je kan er heel wat lekkere recepten mee maken – en je kan ze lang bewaren ook.

Dit is dus voor mij het eerste jaar ‘zelf zoete aardappelen kweken’. Ik ga proberen om tijdens het proces regelmatig foto’s te maken en die dan hieronder ertussen te zetten. En ook mijn ervaring eraan toevoegen doorheen het jaar.

Is het moeilijk om zelf zoete aardappelen te telen?

Enkele weken geleden ging ik naar een lezing van het moestuincomplex over het zelf kweken van zoete aardappelen en witloof. Omdat ik toch wel nieuwsgierig was en graag ook de ervaring van lokale moestuiniers wilde horen. En blijkbaar is dat telen van zoete aardappel toch niet zo moeilijk.

Zelf zoete aardappelen kweken is gemakkelijker dan je zou denken!

Eigenlijk zelfs verrassend eenvoudig, ook hier in ons gematigd klimaat. Tevoren dacht ik altijd dat zoete aardappelen heel veel warmte nodig hebben om te kunnen groeien en dat het hier alleen maar in een serre (of erg warme zomer) zou lukken. Maar als je vroeg genoeg ermee begint, lukt het ook in gewone normale zomers… en gewoon buiten.

En ik dacht ook altijd dat ik daar sowieso te weinig plek voor zou hebben in mijn kleine moestuintje. Maar eigenlijk moet je er geen heel grote tuin voor hebben. Je kan zoete aardappelen ook (net als gewone aardappelen) in grote potten laten groeien. Of als je ergens nog een zonnig hoekje over hebt in je tuin, kan je ze daar zetten en de ranken gedeeltelijk omhoog laten groeien in plaats van over de grond te laten kruipen als een bodembedekker.

In ons klimaat is het wel belangrijk om er op tijd aan te beginnen. Want het duurt wel even voor de zoete aardappelen klaar zijn om te oogsten. Je hebt dus de hele periode nodig tussen het moment dat ze buiten kunnen (na de laatste nachtvorst, na half mei (de ijsheiligen) dus) en voor het in de late herfst opnieuw kan gaan vriezen. Je wil dus zeker tegen half mei plantjes hebben die klaar zijn om buiten uitgeplant te worden.

Aan wat voor planten groeien zoete aardappelen?

Zoete aardappel – of bataat – is geen familie van de gewone aardappel. Ze zijn van de winde-familie en het gedeelte boven de grond groeit dus uit tot lange ranken met hartvormige blaadjes en paarse bloemetjes. Onder de grond groeien dan de zoete aardappelen aan de wortels.

Om dit artikel niet te lang te maken kan je o.a. op wikipedia wat meer info nalezen over de eigenschappen en herkomst van zoete aardappelen.

Zo begin je aan het zelf kweken van zoete aardappelen

Je kunt zoete aardappelen niet planten zoals een gewone aardappelen door kleine knolletjes (het pootgoed) in de grond te stoppen. Bij gewone aardappelen groeien uit deze pootaardappelen dan zowel de bladeren (het bovengrondse deel) als de wortels waar later aardappelen aan komen.

Bij zoete aardappelen gaat dit wat anders. Om zoete aardappelen te kunnen planten moet je eerst uitlopers of scheuten laten groeien (vaak ook slips genoemd). Aan deze scheuten groeien dan in een volgende stap worteltjes. En deze kleine plantjes (slip met stevige worteltjes eraan) kan je dan uitplanten in de moestuin.

Om slips of scheuten te verkrijgen aan zoete aardappels gebruik je best biologisch geteelde exemplaren. Dat kunnen ook wel gekochte zijn uit de winkel, als je geen andere hebt. Maar het is nog beter als je er van een boerenmarkt van lokale telers kan kopen of als je er van iemand uit je buurt kan krijgen.

Met lokale exemplaren kan je er al wat meer van uitgaan dat ze geschikt zijn om goed te groeien in ons klimaat. De gewone niet-bio zoete aardappelen uit de supermarkt zijn meestal behandeld met producten om geen/minder scheuten te gaan maken… en die scheuten wil je net wel in dit geval.

Stap 1 – scheuten of slips laten groeien aan je zoete aardappel

Er zijn twee veelgebruikte manieren om je zoete aardappel scheuten te laten maken:

In water:

• Kies een biologische zoete aardappel.
  Neem er eentje (of enkele) die goed stevig zijn en er gezond uitzien.
• Gebruik een hele of halve zoete aardappel om in water te zetten.
  Bij een halve prik je er een paar tandenstokers in en zet je hem met de snijkant naar beneden in een glas water.
  Bij een hele kies je een glas of bokaal uit waar hij goed in past.
• Laat deze glazen of bokalen op een warme plek staan.
  De zoete aardappels in water hebben warmte nodig om scheuten te maken. Probeer ze dus zo warm mogelijk te zetten. Op een warme plek van 22 of 23 graden lukt dit het best.
• Ververs het water af en toe.
  Het water in de glazen of bokalen moet regelmatig ververst of bijgevuld worden.
• Wacht tot er scheuten verschijnen.
  Na een week of drie zie je de eerste groene of paarse scheuten verschijnen. Als ze warmer staan kan dit wat sneller gaan, als ze minder warm staan zal het wat langer duren.
  Ze moeten dan nog groeien, dus weer wat geduld hebben… als ze ongeveer 10 cm lang zijn, trek je ze voorzichtig los van de zoete aardappel.
• Laat de zoete aardappel nog wat langer in het water.
  Als je deze nog laat staan, komen er weer nieuwe scheuten die je ook weer kan gebruiken. Die scheuten kunnen zelfs ontstaan op de plekken waar je al scheuten hebt weggehaald.
• Scheuten laten wortelen.
  Deze afgescheurde scheuten zet je vervolgens ook weer in een glas, bokaal of flesje met water tot ze worteltjes krijgen. En tot deze worteltjes stevig uitgegroeid zijn.

In aarde:

• Zoete aardappel doorsnijden.
  Snijd de zoete aardappel in de lengte doormidden of als het een grote is in meerdere grote stukken. Leg deze dan met de snijkant naar beneden op vochtige potgrond in een ondiepe kweekbak of tray.
• Zet warm en vochtig.
  Dek deze bak of schaal af met de bijhorende deksel of met een stuk plastic om een soort mini-serre ervan te maken.
• Na een tijdje komen er scheuten (of slips) omhoog.
  Zodra de scheuten groot genoeg zijn (een 10-tal cm), trek je ze voorzichtig los en laat je ze net als bij de watermethode wortels maken in een glas of bokaal of flesje met water.

Beide methodes werken goed – kies wat voor jou het gemakkelijkst werkt. Of probeer de eerste keer beide methodes zodat je kan vergelijken.

Stap 4 – In potjes met aarde

Als de worteltjes aan de scheuten van de zoete aardappel stevig genoeg zijn, kan je ze in potjes met aarde/compost of potgrond planten. P9 potjes zijn daar goed voor – allemaal dezelfde potjes is vooral handig als je er veel nodig hebt, dan kan je ze ruimtebesparend wegzetten in rijtjes op een onderschaal.

Maar je kan ook allerlei potjes gebruiken die je opgespaard hebt. Als je lege verpakkingen gebruikt (van bv. yoghurt), maak er dan wel eerst wat gaatjes in onderaan zodat het teveel aan water weg kan.

Stap 3 – Zoete aardappelen uitplanten

Zoete aardappelen houden van veel warmte en zon. Wacht dus tot na de laatste vorst-datum om ze buiten uit te planten. Bij ons is dat na de ijsheiligen, ongeveer half mei.

Kies een zonnige plek in je tuin of moestuin of op je terras als je ze in potten gaat planten. Gebruik losse, goed doorlatende grond met als het kan veel compost. Want hoe luchtiger de bodem, hoe beter de zoete aardappelen zich kunnen ontwikkelen.

Voorzie voor elke plant voldoende ruimte – zet ze zo’n 30 tot 40 cm uit elkaar. En als je ze in rijen wil zetten, dan wordt een afstand van 70 tot 100 cm tussen de rijen aanbevolen. Wij werken niet met rijen, bij ons komen ze dus allemaal 30 of 35 cm uit elkaar op een bed te staan.

Heb je weinig plaats in je tuin of staat je moestuin al helemaal vol geplant of gepland… Dan kan je zoete aardappelen ook kweken in grote potten (van minstens 30 liter) met dan telkens 1 plant per pot. Of in grote plantenbakken, dan passen er wellicht meerdere planten in de bak.

Stap 4 – Ranken begeleiden… horizontaal of verticaal?

Van nature willen de ranken van zoete aardappel kruipen, als bodembedekkers. Maar dat kan ook rommelig en onoverzichtelijk worden, zeker in kleinere tuinen.

Gelukkig kan je de ranken van zoete aardappelplanten ook gemakkelijk verticaal laten groeien:

• Tegen een hekwerk of klimrek
  Bind de ranken met zachte touwtjes losjes vast aan een hek of draad.
• Over een boog of obelisk
  Net zoals je dat met bonen zou doen – zo benut je de hoogte in je tuin optimaal.
• Over een schuin geplaatst pallet of rek
  Laat de ranken langs een schuin opgesteld pallet of rek klimmen voor een speels effect.

Stap 5 – Verzorging van zoete aardappelen in de moestuin

• Water geven
  Vooral tijdens langere droge periodes willen zoete-aardappelplanten graag wat extra water.
• Mulchen
  Bedek de bodem met een laag mulch als de plantjes nog klein zijn, met bijvoorbeeld stro, versnipperde bladeren of grasmaaisel. Met een mulchlaag houdt de grond meer vocht vast, stimuleer je het bodemleven en voorkom je dat er onkruid groeit.
• Snoeien
  De ranken van zoete aardappel moet je meestal niet snoeien. Laat de ranken maar lekker uitgroeien, tenzij je de plant wil inperken omdat de ranken te lang worden voor de plek die je hebt.

Zoete aardappelen oogsten en bewaren

Na zo’n 4 tot 5 maanden, meestal vanaf eind september of oktober, kan je oogsten. De plant begint dan wat af te sterven. Graaf voorzichtig de knollen op – ze zijn gevoelig voor beschadiging.

Laat ze daarna nog even een paar dagen uitharden op een warme, droge plek voordat je ze opbergt. Als het goed weer is, kan dat meestal gewoon ter plekke. Zo verleng je de houdbaarheid.

Recepten met zoete aardappel

Enkele leuke en lekkere recept-ideeën voor zoete aardappel:

• Soep van zoete aardappel
• Quiche van zoete aardappel en spinazie
• Winterstoemp met boerenkool en zoete aardappel
• Zoete aardappel frietjes en vegetarische burgers
• (nog aan te vullen)

Extra tip: ranken van zoete aardappel gebruiken als mulch of voer

Wat veel mensen niet weten, is dat je de bladeren en ranken ook kunt eten – of aan de kippen kunt geven. Ik gebruik ze vaak als mulch: de ranken die ik snoei, leg ik terug op de bodem rond de planten. Zo blijven voedingsstoffen in het systeem.

---

Zelf zoete aardappelen kweken is dus echt wel doenbaar. En zeker het proberen waard.

Heb je het al eens geprobeerd? Of ben je van plan om dit jaar / volgend jaar voor het eerst zoete aardappelen te kweken? Laat het weten in de reacties!